ॲपलचा बहुप्रतीक्षित फोल्डेबल आयफोन ड्युओ १,९९९ डॉलरच्या सुरुवातीच्या किमतीसह बाजारात आला आहे. तंत्रज्ञानप्रेमींमध्ये उत्सुकता असली तरी एवढ्या महागड्या फोनचा दीर्घकालीन ग्राहकवर्ग नेमका कोण, हा प्रश्न कायम आहे.
क्युपर्टिनो, कॅलिफोर्निया : ॲपलने बुधवारी आपला बहुप्रतीक्षित फोल्डेबल आयफोन ‘आयफोन ड्युओ’ बाजारात आणला. आकर्षक वैशिष्ट्यांनी सज्ज असलेल्या या फोनची अमेरिकेतील सुरुवातीची किंमत तब्बल १,९९९ डॉलर आहे. त्यामुळे हा फोन श्रीमंत तंत्रज्ञानप्रेमींच्या पसंतीस उतरेल; मात्र त्यापलीकडे त्याची मागणी किती वाढेल, याबाबत प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
कॅलिफोर्नियातील क्युपर्टिनो येथे झालेल्या कार्यक्रमात ॲपलच्या अधिकाऱ्यांनी आयफोन ड्युओवर झूम, स्लॅक आणि नेटफ्लिक्ससह विविध अनुप्रयोग चालवून दाखवले. मोठ्या पडद्यामुळे हा फोन काम, आशय निर्मिती आणि मनोरंजन अशा तिन्ही क्षेत्रांसाठी वापरता येईल, असे कंपनीने दाखवून दिले.
मात्र, कार्यक्रमासाठी उपस्थित असलेल्या काही निरीक्षकांच्या मते, ॲपलने या फोनचा नेमका ग्राहक कोण असेल, हे स्पष्टपणे सांगितलेले नाही. फोनची मोठी किंमत आणि त्याचा नेमका वापर कोणत्या ग्राहकवर्गासाठी अधिक उपयुक्त आहे, याबाबतची अस्पष्टता हीच आयफोन ड्युओसमोरील सर्वांत मोठी अडचण ठरू शकते.
‘आयपॅडसारखा मोठा पडदा’ पण वापर नेमका कशासाठी?
ॲपलचे नवे मुख्य कार्यकारी अधिकारी जॉन टर्नस यांनी आयफोन ड्युओच्या मोठ्या पडद्यावर विशेष भर दिला. हा पडदा वापरताना आयपॅडसारखा नैसर्गिक आणि सहज अनुभव मिळतो, असे त्यांनी सांगितले.
या मोठ्या पडद्यामुळे आयफोन ड्युओचा वापर वैयक्तिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता केंद्र म्हणूनही करता येईल, असा कंपनीचा दावा आहे.
मात्र, ‘क्रिएटिव्ह स्ट्रॅटेजीज’च्या विश्लेषक कॅरोलिना मिलानेसी यांच्या मते, ॲपलने या वेळी आपल्या उत्पादनाचा नेमका ग्राहक कोण आहे, हे सांगण्याचे जाणीवपूर्वक टाळले.
‘‘ॲपल सहसा आपल्या उत्पादनाचा ग्राहक कोण असावा, हे ठरवून सांगत नाही. मात्र, या वेळी कंपनीने त्याबाबत विशेषतः स्पष्ट भूमिका घेतलेली दिसली नाही,’’ असे त्या म्हणाल्या.
सुरुवातीला विक्री जोरदार; पुढे काय?
विश्लेषकांच्या मते, ॲपलच्या ब्रँडची ताकद आयफोन ड्युओला सुरुवातीला चांगली विक्री मिळवून देण्यासाठी पुरेशी आहे. ॲपलच्या चाहत्यांमध्ये या फोनबद्दल आधीपासूनच मोठी उत्सुकता आहे.
मात्र, सुरुवातीची उत्सुकता कमी झाल्यानंतर फोनची तब्बल किंमत आणि लक्ष्यित ग्राहकाबाबत ॲपलची अस्पष्ट भूमिका त्याला श्रीमंत आणि नव्या तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करणाऱ्या ग्राहकांपुरते मर्यादित ठेवू शकते.
फोल्डेबल फोनच्या बाजारपेठेलाही अद्याप व्यापक ग्राहकवर्ग मिळालेला नाही. तंत्रज्ञान संशोधन संस्था आयडीसीच्या अंदाजानुसार, २०२६ मध्ये जगभरातील स्मार्टफोन बाजारपेठेत फोल्डेबल फोनचा वाटा ३ टक्क्यांपेक्षाही कमी राहणार आहे. २०२७ मध्येही त्यात फारसा बदल होण्याची शक्यता नाही. ॲपलच्या प्रवेशानंतरही हा अंदाज फारसा बदलणार नसल्याचे संस्थेचे मत आहे.
‘काउंटरपॉइंट रिसर्च’चे उपाध्यक्ष नील शाह यांच्या मते, ॲपलच्या उत्पादनाचे स्थान निश्चित करताना काहीशी अस्पष्टता दिसली.
‘‘हा फोन कामासाठी आहे की मनोरंजनासाठी, हे आमच्यासाठी स्पष्ट झाले नाही. मात्र, आयफोनची ओळख नेहमीच बहुउपयोगी उपकरण अशी राहिली आहे,’’ असे शाह यांनी सांगितले.
नेमका ग्राहक कोण?
आयफोन ड्युओसाठी ॲपलने व्यापक विपणन धोरण स्वीकारले आहे. मात्र, अमेरिकेत सर्वाधिक साठवण क्षमता असलेल्या मॉडेलची किंमत तब्बल ३,१९९ डॉलर असताना एवढी मोठी रक्कम खर्च करणारा ग्राहक नेमका कोण आहे, हे कंपनीने स्पष्ट केलेले नाही.
ॲपलने यापूर्वी आपल्या नव्या उत्पादनांसाठी त्यांचा वापर कोणत्या प्रकारचा ग्राहक करेल, याचे स्पष्ट चित्र उभे केले होते.
२०१० मध्ये ॲपलचे सहसंस्थापक स्टीव्ह जॉब्स यांनी आयपॅड सादर करताना तो संगणक आणि मोबाईलच्या पलीकडे एक नवी श्रेणी निर्माण करणारे उपकरण म्हणून मांडला होता. त्याचा भर माध्यमे आणि मनोरंजनाच्या वापरावर होता.
त्यानंतर २०१५ मध्ये तत्कालीन मुख्य कार्यकारी अधिकारी टिम कुक यांनी आयपॅडच्या ‘प्रो’ श्रेणीला सर्जनशील क्षेत्रात काम करणाऱ्या व्यावसायिकांसाठीचे साधन म्हणून पुढे आणले.
ॲपल वॉचच्या बाबतीतही सुरुवातीला कंपनीने त्याची फॅशन उत्पादन म्हणून जाहिरात केली. पुढे मात्र हे उपकरण आरोग्य आणि तंदुरुस्तीवर लक्ष ठेवण्यासाठी आवश्यक ठरणारे उपकरण म्हणून लोकप्रिय झाले.
ॲपलला २०२३ मध्ये ‘व्हिजन प्रो’ या संवर्धित वास्तवाच्या उपकरणाच्या बाबतीत मात्र सुरुवातीपासूनच अडचणींचा सामना करावा लागला. तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने ते प्रभावी असल्याचे विश्लेषकांनी मान्य केले. मात्र, त्याची मोठी किंमत आणि मनोरंजनापलीकडे त्याचा स्पष्ट वापर नसल्याने त्याचा ग्राहकवर्ग मर्यादित राहील, अशी भीती व्यक्त करण्यात आली होती.
ॲपलला आधीच तयार ग्राहकवर्गाचा फायदा
‘काउंटरपॉइंट रिसर्च’चे नील शाह यांच्या मते, या वर्षाच्या अखेरपर्यंत ॲपल आयफोन ड्युओचे जवळपास ६० लाख संच विकू शकते.
यामागे आधीपासून आयफोन वापरणाऱ्या ग्राहकांमध्ये फोल्डेबल आयफोनबद्दल असलेली उत्सुकता महत्त्वाची ठरणार आहे. या विक्रीमुळेच ॲपलला जगभरातील फोल्डेबल फोन बाजारपेठेत सुमारे २५ टक्के वाटा मिळू शकतो, असा शाह यांचा अंदाज आहे.
फोल्डेबल फोनच्या बाजारपेठेत सध्या सॅमसंग आघाडीवर आहे. सॅमसंगने २०१९ पासून फोल्डेबल फोन विक्रीस सुरुवात केली आहे. गुगल आणि चीनची हुआवेई यांच्याकडूनही या प्रकारचे फोन बाजारात उपलब्ध आहेत.
सॅमसंगचा ‘फोल्डगेट’ ते बाजारपेठेतील आघाडी
फोल्डेबल फोनच्या सुरुवातीच्या काळात सॅमसंगलाही मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागला होता. काही ठिकाणी फोनच्या पडद्याला तडे जाणे आणि त्यातील घटक निघून येण्याच्या घटना घडल्या होत्या. या प्रकरणाला काहींनी ‘फोल्डगेट’ असे नाव दिले होते.
मात्र, सॅमसंगने त्यातून सावरत फोल्डेबल फोनच्या बाजारपेठेत आपले स्थान मजबूत केले. काउंटरपॉइंटच्या आकडेवारीनुसार, सॅमसंगचा या बाजारपेठेत सध्या सुमारे ४० टक्के वाटा आहे.
जुलैमध्ये सॅमसंगने पुस्तकासारखा उघडणाऱ्या फोल्डेबल फोनची नवी रचना सादर केली. वाढत्या चिपच्या किमतीच्या पार्श्वभूमीवर कंपनीने या फोनची किंमतही वाढवली.
नवीन उपकरणाने त्याच्या आधीच्या मॉडेलच्या तुलनेत चांगली कामगिरी केली आहे. ॲपलचा फोल्डेबल आयफोन बाजारात येण्याच्या पार्श्वभूमीवर सॅमसंगने विशेष प्रसिद्धी मोहीमही सुरू केली आहे.
या मोहिमेत सॅमसंगने ॲपलची खिल्ली उडवत ‘‘आमचे उरलेलेच पदार्थ पुन्हा गरम करून देत आहेत,’’ अशा आशयाची टीका केली.
फोल्डेबल फोनची वाढ मंदावली
फोल्डेबल फोनची बाजारपेठ गेल्या काही वर्षांत अपेक्षेइतकी वेगाने वाढलेली नाही. या उपकरणांना सुरुवातीच्या उत्सुक ग्राहकांपलीकडे व्यापक बाजारपेठ मिळवण्यात अडचणी आल्या आहेत.
मात्र, ॲपलच्या प्रवेशामुळे या बाजारपेठेला मोठी चालना मिळण्याची शक्यता आहे.
तंत्रज्ञान संशोधन संस्था ओमडियाच्या अंदाजानुसार, २०२६ मध्ये फोल्डेबल स्मार्टफोनची जगभरातील विक्री २ कोटी २३ लाख संचांपर्यंत पोहोचू शकते. २०२१ नंतर एका वर्षात होणारी फोल्डेबल फोनच्या विक्रीतील ही सर्वांत मोठी वाढ ठरण्याची शक्यता आहे.
म्हणजेच, फोल्डेबल फोनची एकूण बाजारपेठ अजूनही लहान असली तरी ॲपलच्या प्रवेशामुळे तिच्या वाढीला मोठी चालना मिळू शकते.
तरुण ग्राहकांसाठी किंमत ठरणार अडथळा?
‘टेक्नॅलिसिस रिसर्च’चे मुख्य विश्लेषक बॉब ओ’डॉनेल यांच्या मते, आयफोन ड्युओची मोठी किंमत त्याच्या संभाव्य ग्राहकवर्गाला मर्यादित करते. विशेषतः तरुण ग्राहकांसाठी ही किंमत मोठा अडथळा ठरू शकते.
तरीही ॲपलच्या कट्टर चाहत्यांमुळे सुरुवातीची विक्री मजबूत राहण्याची शक्यता आहे.
‘‘या फोनची लोकांना मोठी हाव असेल. काही काळासाठी तो प्रतिष्ठेचे प्रतीक ठरेल. कारण सुरुवातीला तो मिळवणेही कठीण असण्याची शक्यता आहे,’’ असे ओ’डॉनेल यांनी म्हटले.
एकूणच, आयफोन ड्युओमुळे फोल्डेबल फोनच्या बाजारपेठेला नवी चालना मिळण्याची शक्यता असली तरी ॲपलसमोर एक मूलभूत प्रश्न कायम आहे—१,९९९ डॉलरपासून सुरू होणारा हा फोन नेमका कोणासाठी आहे? ॲपलच्या ब्रँडची ताकद सुरुवातीची विक्री वाढवू शकते; मात्र दीर्घकालीन यशासाठी श्रीमंत तंत्रज्ञानप्रेमींच्या पलीकडे मोठा ग्राहकवर्ग तयार करणे कंपनीसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.
मूळ लेखाची लिंक
